วัคซีนพ่นจมูกคืออะไร

          วันนี้ สุขภาพดีดี.com จะมาตอบข้อสงสัยของทุกคนที่ถามหลังไมค์มากันอย่างล้นหลามว่า วัคซีนพ่นจมูกคืออะไร ? เริ่มต้นจากหลายประเทศในปัจจุบัน กำลังวิจัยพัฒนาวัคซีนโควิดชนิดใหม่แบบไร้เข็ม เพื่อเป็นทางเลือกในการต่อสู้กับไวรัสตัวร้าย ทั้งชนิดสูดดม พ่นจมูก หรือพ่นปาก ชนิดแผ่นติดผิวหนัง และยาเม็ด ในการสร้างภูมิคุ้มกัน เพื่ออำนวยความสะดวกของการรับวัคซีนให้ง่ายขึ้น ซึ่งนักวิจัยและทีมแพทย์เห็นว่าการฉีดวัคซีนวิธีปัจจุบันที่ใช้การฉีดผ่านเข็มฉีดยา ทำให้เจ็บและปวดบริเวณที่ฉีดและเสี่ยงต่อการติดเชื้อในกระแสเลือดหากไม่มีการทำความสะอาดเครื่องมือให้ถูกต้องตามหลักอนามัย
 

          ปัจจุบันวัคซีนโควิดชนิดสูดดม พ่นทางจมูกและปาก มีการพัฒนาอย่างน้อยกว่า 10 ยี่ห้อทั่วโลก ซึ่งมีการพัฒนาในประเทศ จีน อินเดีย อังกฤษ และสหรัฐฯ เป็นต้น เข้าสู่ขั้นตอนการทดสอบทางคลินิกกับประชาชนผู้เป็นอาสาสมัคร ระยะที่ 1 โดยหนึ่งในนั้นมีบริษัท แคนซิโน ไบโอโลจิกส์ ของจีน ใช้อะดีโนไวรัสด้วยเทคโนโลยีไวรัล เวกเตอร์ (Viral Vector) ซึ่งผลการทดสอบกับอาสาสมัครไม่มีอาการข้างเคียงรุนแรง และปริมาณตัวยาชนิดสูดดม ใช้เพียง 1 ใน 5 ของโดสยาวัคซีนชนิดฉีด สามารถสร้างภูมิคุ้มกันได้เทียบเท่ากับวัคซีนแบบฉีด 1 โดส ซึ่งเป็นสัญญาณอันดีในการใช้วัคซีนทางเลือกในอนาคต
 

          หากพิจารณางานวิจัยในประเทศไทย อ้างอิงจากทีมวิจัยไทยจาก สวทช. เปิดเผยผลการทดลองวัคซีนต้านโควิด-19 ชนิดพ่นจมูกในหนูทดลอง สามารถให้ผลการทดลองออกมาอย่างดี ซึ่งดร.อนันต์ จงแก้ววัฒนา นักไวรัสวิทยา ผู้อำนวยการกลุ่มวิจัยนวัตกรรมสุขภาพสัตว์และการจัดการ ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ (ไบโอเทค) ระบุว่า ก่อนหน้านี้ประสิทธิภาพวัคซีนป้องกัน COVID-19 ที่หลายคนได้ยินคือ “กันตายแต่ไม่กันติด” เพราะไวรัส COVID-19 เข้าสู่ร่างกายผ่านระบบทางเดินหายใจ ดังนั้นเราควรจะแก้ไขปัญหาที่ต้นเหตุ
 

          โดยร่างกายเราสามารถแบ่งระบบภูมิคุ้มกันได้ออกเป็น 2 ระบบได้แก่ 1. ระบบภูมิคุ้มกันเยื่อเมือก และ 2.ระบบภูมิคุ้มกันในเลือด ซึ่ง คุณ รัชชานนท์ วิริยกิจโกศล นักศึกษาร่วมทีมวิจัยไวรัสวิทยาและเซลล์เทคโนโลยี ไบโอเทค สวทช. ได้กล่าวไว้ว่าถ้าหากเราฉีดวัคซีนเข้าร่างกายนั้นหมายความว่า วัคซีนจะกระตุ้นการสร้างระบบภูมิคุ้มกันในเลือด แต่อย่างไรก็ตามการเกิดขึ้นของโควิด-19 นั้นเริ่มต้นมาจากการติดเชื้อในบริเวณโพรงจมูก จะเป็นการดีถ้าหากเราสามารถป้องกันได้อย่างตรงจุด กล่าวคือเกิดขึ้นตรงไหนก็สามารถแก้ปัญหาตรงนั้น ซึ่งวัคซีนแบบพ่นจมูกนั้น เมื่อพ่นไปแล้วจะทำให้กระตุ้นการสร้างภูมิคุ้มกันบริเวณโพรงจมูก จะจัดการตั้งแต่เริ่มต้นตั้งแต่เข้าสู่โพรงจมูก ซึ่งลดอัตราของการที่เชื้อไวรัสโควิด-19 จะลงปอด นวัตกรรมวัคซีนฉีดพ่นจมูกจึงเกิดขึ้น 2 ชนิด

          วัคซีนตัวแรก คือ Adenovirus ที่มีการแสดงออกของโปรตีนสไปค์ (Spike) ออกแบบโดยการพ่นเข้าจมูกผ่านละอองฝอย ซึ่งวัคซีนนี้ได้ทุนวิจัยจากสถาบันวัคซีนแห่งชาติ โดยผลทดสอบหลังนำเชื้อ COVID-19 ฉีดในหนูทดลอง ที่ได้รับการพ่นวัคซีนแล้ว 2 เข็ม พบว่าหนูทดลองไม่มีอาการป่วย หรือตายใด ๆ ทั้งยังกินอาหารได้ปกติ และน้ำหนักไม่ลด
   

          เมื่อเปรียบเทียบกับการฉีดวัคซีนเข้ากล้าม พบว่าหนูไม่มีอาการป่วย หรือตายเช่นกัน แต่มีน้ำหนักตัวลดลงอย่างมีนัยยะสำคัญ ขณะนี้ทีมวิจัยอยู่ระหว่างดูข้อมูลปริมาณไวรัสที่อยู่ในปอดว่ามีมากน้อยเพียงใด เพื่อนำข้อมูลไปเสนอ อย.ขอนุมัติการทดสอบในมนุษย์เฟส 1 และ 2 ต่อไป
   

          ทั้งนี้ สวทช.ได้ประสานราชวิทยาลัยจุฬาภรณ์เพื่อจับมือทำการทดสอบในมนุษย์ พร้อมประสานบริษัทเอกชน KinGen BioTech ที่มีกระบวนการผลิตที่ได้มาตรฐาน เพื่อนำวัคซีนไปใช้ทดสอบได้จริง คาดว่าจะมีข่าวดีประกาศให้กับประชาชนได้ทราบถึงข้อมูลต่างๆในช่วงของต้นปีหน้า ส่วนผลงานวิจัยกำลังเร่งรวบรวมส่งเข้าตีพิมพ์ในวารสารวิชาการ

          ส่วนวัคซีนตัวที่ 2 คือ Influenza virus ที่มีการแสดงออกของโปรตีน RBD ของสไปค์ (Spike) โดยตัดแต่งไวรัสไข้หวัดใหญ่ให้เชื้ออ่อนลง แล้วเพิ่มสารพันธุกรรม RBD ซึ่งเป็นส่วนที่จะสร้างภูมิคุ้มกันต่อไวรัสก่อโรค COVID-19 เข้าไป ดังนั้น ภูมิคุ้มกันในร่างกายจะสร้างขึ้นมา 2 แบบ คือ รู้จักกับ COVID-19 และไข้หวัดใหญ่

          หลังทดสอบในหนูทดลอง พบว่า เมื่อนำเลือดของหนูทดลองมาดู ในปอดมีแอนติบอดีสูง ป้องกันการติดเชื้อในปอดได้ดี โดยผลการวิจัยเรื่องระดับภูมิคุ้มกันในหนูทดลองได้ตีพิมพ์ไปแล้ว ขณะนี้กำลังต่อคิวทดสอบประสิทธิภาพการคุ้มโรค COVID-19 โดยร่วมมือกับทีมองค์การเภสัชกรรม และ มีแผนจะออกมาทดสอบเป็นตัวต่อมา

          “ นวัตกรรมฉีดพ่นวัคซีนเข้าจมูก ไม่ใช่เรื่องใหม่แต่อย่างใด เช่น อาการป่วยจากไข้หวัดใหญ่ มีการฉีดพ่นมานาน แต่ไม่แพร่หลาย และอาจเป็นตัวเปลี่ยนเกมวิกฤติโควิด เพราะเมื่อพ่นเข้าจมูก ร่างกายจะสร้างภูมิคุ้มกันในระบบเยื่อเมือกบริเวณโพรงจมูก กรณีได้รับเชื้อโควิดจะมีภูมิคุ้มกันต่อต้านโดยตรง ทำให้ไวรัสไม่สามารถเข้าสู่ร่างกายได้ อาจนำมาปรับใช้กับสายพันธุ์เดลตา ซึ่งแพร่กระจายอย่างรวดเร็ว ”

 
          ในส่วนของต่างประเทศ บริษัทไมซ์ซา (Meissa) ได้อธิบายเกี่ยวกับประโยชน์ของการให้วัคซีนในโพรงจมูก นอกเหนือจากการสร้างภูมิคุ้มกันแล้ว ยังรวมถึงการให้วัคซีนที่ง่ายดายและสามารถกระจายการให้วัคซีนได้อย่างทั่วถึง ไม่ต้องใช้เข็มแบบใช้แล้วทิ้ง ไมส์ซากำลังยื่นคำขอพิจารณาให้มีการใช้วัคซีน MV-014-212 เป็นวัคซีนโดสแรก และเป็นวัคซีนบูสเตอร์สำหรับผู้ที่ได้รับวัคซีนโควิด-19 ชนิดอื่น ๆ มาแล้ว

          ดร.มาร์ติน มัวร์  CEO และผู้ร่วมก่อตั้งไมซ์ซา กล่าวว่า “ วัคซีนป้องกันโควิด-19 ชนิดพ่นจมูกสามารถช่วยให้เราไม่ต้องใส่หน้ากากอนามัยอีกต่อไป เราจะได้ใช้ชีวิตเหมือนสภาวะปกติ และอาจช่วยสร้างภูมิคุ้มกันให้กับผู้คนหลายพันล้านคนที่ไม่สามารถเข้าถึงวัคซีนอื่นในปัจจุบัน และผู้ที่ต้องการวัคซีนบูสเตอร์เป็นระยะ ๆ ”